Echtscheiding - wetgeving
bullet De onherstelbare ontwrichting (De Nieuwe echtscheidingswet vanaf 1 september 2007)
bullet Echtscheiding door onderlinge toestemming
bullet Echtscheiding op grond van feitelijke scheiding en schuldvermoeden
 
De onherstelbare ontwrichting (De Nieuwe echtscheidingswet vanaf 1 september 2007)

BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS TEKST VERBETERD DOOR DE COMMISSIE VOOR JUSTITIE

HOOFDSTUK I -Algemene bepaling

Artikel 1 Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.

HOOFDSTUK II - Wijzigingen van het Burgerlijk Wetboek

Art. 2
Artikel 229 van het Burgerlijk Wetboek, vervangen bij de wet van 28 oktober 1974, wordt vervangen als volgt:

«Art. 229.— § 1. De echtscheiding wordt uitgesproken wanneer de rechter vaststelt dat het huwelijk onherstelbaar ontwricht is. Het huwelijk is onherstelbaar ontwricht wanneer de voortzetting van het samenleven tussen de echtgenoten en de hervatting ervan redelijkerwijs onmogelijk is geworden ingevolge die ontwrichting.Het bewijs van de onherstelbare ontwrichting kan met alle wettelijke middelen worden geleverd.

§ 2. De onherstelbare ontwrichting bestaat wanneer de aanvraag gezamenlijk wordt gedaan door de twee echtgenoten, na meer dan zes maanden feitelijk gescheiden te zijn of wanneer de aanvraag tot tweemaal toe werd gedaan overeenkomstig artikel 1255, § 1, van het Gerechtelijk Wetboek.

§ 3. De onherstelbare ontwrichting bestaat ook wanneer de aanvraag wordt gedaan door één enkele echtgenoot na meer dan één jaar feitelijke scheiding of wanneer de aanvraag tot tweemaal toe werd gedaan overeenkomstig artikel 1255, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek.».

Art. 3
Artikel 230 van hetzelfde Wetboek, opgeheven bij de wet van 28 oktober 1974, wordt hersteld in de volgende lezing:
«Art. 230.— De echtgenoten kunnen ook door onderlinge toestemming uit de echt scheiden volgens de voorwaarden die vastgesteld zijn in deel IV, boek IV, hoofdstuk XI, afdeling 2, van het Gerechtelijk Wetboek.».

Art. 4
In hetzelfde Wetboek worden opgeheven:
1º artikel 231;
2º artikel 232, hersteld bij de wet van 1 juli 1974 en gewijzigd bij de wetten van 2 december 1982 en 16 april 2000;
3º artikel 233;
4º artikel 275, vervangen bij de wet van 20 november 1969 en gewijzigd bij de wetten van 19 januari 1990 en 20 mei 1997;
5º artikel 276, vervangen bij de wet van 20 mei 1997.

 Art. 5
Artikel 299 van hetzelfde Wetboek wordt vervangen als volgt:
«Art. 299.— Behoudens overeenkomst in tegenovergestelde zin verliezen de echtgenoten alle voordelen die ze elkaar bij huwelijksovereenkomst en sinds het aangaan van het huwelijk hebben toegekend.».

Art. 6
Artikel 300 van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 14 juli 1976, wordt opgeheven.

Art. 7
Artikel 301 van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 9 juli 1975 en gewijzigd bij de wet van 20 mei 1997, wordt vervangen als volgt:
«Art. 301.— § 1. Onverminderd artikel 1257 van het Gerechtelijk Wetboek kunnen de echtgenoten op elk ogenblik overeenkomen omtrent de eventuele uitkering tot levensonderhoud, het bedrag ervan en de nadere regels volgens welke het overeengekomen bedrag zal kunnen worden herzien.

§ 2. Bij gebrek aan overeenkomst zoals bedoeld in § 1, kan de rechtbank in het vonnis dat de echtscheiding uitspreekt of bij een latere beslissing, op verzoek van de behoeftige echtgenoot een uitkering tot levensonderhoud toestaan ten laste van de andere echtgenoot. De rechtbank kan het verzoek om een uitkering weigeren indien de verweerder bewijst dat verzoeker een zware fout heeft begaan die de voortzetting van de samenleving onmogelijk heeft gemaakt.In geen geval wordt de uitkering tot levensonderhoud toegekend aan de echtgenoot die schuldig werd bevonden aan een in de artikelen 375, 398 tot 400, 402, 403 of 405 van het Strafwetboek bedoeld feit dat is gepleegd tegen de persoon van de verweerder of aan een poging tot het plegen van een in de artikelen 375, 393, 394 of 397 van hetzelfde Wetboek bedoeld feit tegen diezelfde persoon. In afwijking van artikel 4 van de  voorafgaande titel van het Wetboek van strafvordering kan de rechter in afwachting dat de beslissing over de strafvordering in kracht van gewijsde is getreden, aan de verzoeker een provisionele uitkering toekennen, hierbij rekening houdend met alle omstandigheden van de zaak. Hij kan het toekennen van deze provisionele uitkering ondergeschikt maken aan het stellen van een waarborg die hij bepaalt en waarvoor hij de nadere regels vaststelt.

§ 3. De rechtbank legt het bedrag van de onderhoudsuitkering vast die ten minste de staat van behoefte van de uitkeringsgerechtigde moet dekken. De rechtbank houdt rekening met de inkomsten en mogelijkheden van de echtgenoten en met de aanzienlijke terugval van de economische situatie van de uitkeringsgerechtigde. Om die terugval te waarderen, baseert de rechter zich met name op de duur van het huwelijk, de leeftijd van partijen, hun gedrag tijdens het huwelijk inzake de organisatie van hun noden en het ten laste nemen van de kinderen tijdens het samenleven of daarna. De rechter kan indien nodig beslissen dat de uitkering degressief zal zijn en in welke mate. De onderhoudsuitkering mag niet hoger liggen dan een derde van het inkomen van de uitkeringsplichtige echtgenoot.

§ 4. De duur van de uitkering mag niet langer zijn dan die van het huwelijk. In geval van buitengewone omstandigheden, kan de rechtbank de termijn verlengen, indien de uitkeringsgerechtigde aantoont dat hij bij het verstrijken van de in het eerste lid bedoelde termijn, om redenen onafhankelijk van zijn wil, nog steeds in staat van behoefte verkeert. In dat geval beantwoordt het bedrag van de uitkering aan het bedrag dat noodzakelijk is om de staat van behoefte van de uitkeringsgerechtigde te dekken.

§ 5. Indien de verweerder aantoont dat de staat van behoefte van verzoeker het gevolg is van een eenzijdig door deze laatste genomen beslissing en zonder dat de noden van de familie deze keuze gerechtvaardigd hebben, kan hij worden ontheven van het betalen van de uitkering of slechts verplicht worden tot het betalen van een verminderde uitkering.

§ 6. De rechtbank die de uitkering toekent, stelt vast dat deze van rechtswege aangepast wordt aan de schommelingen van het indexcijfer van de consumptieprijzen. Het basisbedrag van de uitkering stemt overeen met het indexcijfer van de consumptieprijzen van de maand gedurende welke het vonnis of het arrest dat de echtscheiding uitspreekt, kracht van gewijsde heeft verkregen, tenzij de rechtbank er anders over beslist. Om de twaalf maanden wordt het bedrag van de uitkering van rechtswege aangepast in verhouding tot de verhoging of de verlaging van het indexcijfer van de consumptieprijzen van de overeenstemmende maand. Deze wijzigingen worden op de uitkeringen toegepast vanaf de vervaldag die volgt op de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad van het in aanmerking te nemen nieuwe indexcijfer.
De rechtbank kan nochtans in bepaalde omstandigheden een ander systeem van aanpassing van de uitkering aan de kosten van levensonderhoud toepassen.

§ 7. Zelfs in geval van echtscheiding door onderlinge toestemming, en uitgezonderd indien de partijen in dat geval uitdrukkelijk het tegenovergestelde zijn overeengekomen, kan de rechtbank de uitkering verhogen, verminderen of afschaffen in het vonnis dat de echtscheiding uitspreekt of door een latere beslissing, indien ten gevolge van nieuwe omstandigheden onafhankelijk van de wil van de partijen het bedrag ervan niet meer aangepast is. Indien ten gevolge van de ontbinding van het huwelijk, de vereffening en verdeling van het gemeenschappelijk vermogen of van de onverdeeldheid die tussen de echtgenoten bestond, aanleiding geeft tot een wijziging van hun financiële toestand, die een aanpassing rechtvaardigt van de uitkering tot levensonderhoud welke het voorwerp was van een vonnis of  overeenkomst, gewezen of gesloten vóór de opmaak van de vereffeningsrekeningen, kan de rechtbank eveneens de uitkering aanpassen, tenzij in geval echtscheiding door onderlinge toestemming.

§ 8. De uitkering kan op elk ogenblik worden vervangen door een kapitaal mits een door de rechtbank gehomologeerd akkoord tussen de partijen. Op verzoek van de uitkeringsplichtige, kan de rechtbank eveneens op elk ogenblik de omzetting in een kapitaal toestaan.

§ 9. De echtgenoten kunnen voor de ontbinding van het huwelijk geen afstand doen van de rechten op een uitkering tot levensonderhoud. Zij mogen in de loop van de procedure evenwel tot een vergelijk komen over het bedrag van die uitkering, met inachtneming van de in artikel 1257 van het Gerechtelijk Wetboek gestelde voorwaarden.

§ 10. De uitkering is niet meer verschuldigd bij overlijden van de uitkeringsplichtige, maar de uitkeringsgerechtigde mag levensonderhoud vorderen ten laste van de nalatenschap volgens de in artikel 205bis, §§ 2, 3, 4 en 5, bepaalde voorwaarden. De uitkering eindigt in ieder geval definitief in geval van een nieuw huwelijk van de uitkeringsgerechtigde of op het ogenblik waarop deze laatste een verklaring van wettelijke samenwoning doet, tenzij de partijen anders overeenkomen. De rechter kan de onderhoudsverplichting beëindigen wanneer de uitkeringsgerechtigde samenleeft met een andere persoon als waren zij gehuwd.

§ 11. De rechtbank kan beslissen dat in geval de uitkeringsplichtige zijn verplichting tot betaling niet nakomt, het de uitkeringsgerechtigde toegestaan is diens inkomsten of diens goederen die hij overeenkomstig hun huwelijksvermogensstelsel beheert, alsmede alle andere bedragen die hem door derden verschuldigd zijn, in ontvangst te nemen. Deze beslissing kan worden tegengeworpen aan elke derde, huidige of toekomstige schuldenaar, op grond van de kennisgeving ervan die hen door de griffier gedaan wordt op verzoek van de eiser.

§ 12. De rechtbank die een uitspraak doet inzake een uitkering tot levensonderhoud mag ambtshalve de voorlopige uitvoering van de beslissing bevelen.».

Art. 8
Artikel 301bis van hetzelfde Wetboek, ingevoegd bij de wet van 9 juli 1975 en gewijzigd bij de wet van 20 mei 1997, wordt opgeheven.

Art. 9
In artikel 302 van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 13 april 1995, worden de woorden «een overeenkomst tussen partijen die behoorlijk werd bekrachtigd zoals bepaald is in artikel 1258» vervangen door de woorden «een overeenkomst tussen partijen die gehomologeerd werd zoals bepaald is in artikel 1256».

Art. 10
In artikel 304 van hetzelfde Wetboek wordt het woord «toegestane» vervangen door het woord «uitgesproken».

Art. 11
In hetzelfde Wetboek worden opgeheven:
1º artikel 306, hersteld bij de wet van 1 juli 1974;
2º artikel 307, hersteld bij de wet van 1 juli 1974 en gewijzigd bij de wet van 14 juli 1976;
3º artikel 307bis, ingevoegd bij de wet van 1 juli 1974.

Art. 12
Artikel 308 van hetzelfde Wetboek, opgeheven bij de wet van 15 december 1949, hersteld bij de wet van 27 januari 1960 en gewijzigd bij de wet van 27 juni 1960, wordt vervangen als volgt:
«Art. 308.— Na uitspraak van de scheiding van tafel en bed blijft de plicht van hulp bestaan.».

Art. 13
Artikel 311bis van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 8 april 1965 en gewijzigd bij de wetten van 14 juli 1976 en 20 mei 1997, wordt vervangen als volgt:
«Art. 311bis.— De artikelen 229, 299, 302 en 304 van hetzelfde Wetboek zijn van toepassing bij scheiding van tafel en bed.».

Art. 14
In artikel 316bis van hetzelfde Wetboek, ingevoegd bij de wet van 1 juli 2006, worden de woorden «1258, § 2» vervangen door het getal «1256».

Art. 15
In artikel 1428 van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 14 juli 1976 en gewijzigd bij de wet van 29 april 2001, worden de woorden «vermeld in de artikelen 229, 231 en 232» vervangen door de woorden «vermeld in artikel 229».

Art. 16
In artikel 1429, eerste lid van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 14 juli 1976, worden de woorden «vermeld in de artikelen 229, 231 en 232» vervangen door de woorden «vermeld in artikel 229».

Art. 17
Artikel 1447, tweede lid, van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 14 juli 1976 en gewijzigd bij de wet van 28 januari 2003, wordt vervangen als volgt: «Behoudens uitzonderlijke omstandigheden wordt het verzoek ingewilligd dat uitgaat van de echtgenoot die slachtoffer is van een feit als bedoeld in de artikelen 375, 398 tot 400, 402, 403 of 405 van het Strafwetboek of van een poging tot een feit als bedoeld in de artikelen 375, 393, 394 of 397 van hetzelfde Wetboek, wanneer de andere echtgenoot uit dien hoofde is veroordeeld bij een in kracht van gewijsde gegane beslissing.».

Art. 18
In artikel 1459, eerste lid van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 14 juli 1976, worden de woorden «vermeld in de artikelen 229, 231 en 232» vervangen door de woorden «vermeld in artikel 229».

HOOFDSTUK III - Wijzigingen van het Gerechtelijk Wetboek

Art. 19
In artikel 628, 1º, van het Gerechtelijk Wetboek worden de woorden «op grond van bepaalde feiten of een vordering tot omzetting van de scheiding van tafel en bed in echtscheiding» vervangen door de woorden «op grond van onherstelbare ontwrichting».

Art. 20
In artikel 1016bis, eerste lid, van hetzelfde Wetboek, ingevoegd bij de wet van 20 mei 1987, vervallen de woorden «als grond tot echtscheiding».

Art. 21
In boek IV, hoofdstuk XI, van het vierde deel van hetzelfde Wetboek worden de volgende wijzigingen aangebracht:

1º het opschrift van afdeling I wordt vervangen als volgt:«Afdeling I — De echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting»; 2º afdeling IV wordt opgeheven.

Art. 22
Artikel 1254 van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 30 juni 1994 en gewijzigd bij de wet van 20 mei 1997, wordt vervangen als volgt: «Art. 1254.— § 1. Tenzij ze is gegrond op artikel 229, § 1, van het Burgerlijk Wetboek, kan de vordering wegens onherstelbare ontwrichting worden ingesteld bij verzoekschrift zoals bepaald in de artikelen 1034bis en volgende. Naast de gewoonlijke vermeldingen waaronder de identiteit van de betrokken partijen bevat de gedinginleidende akte in voorkomend geval de vermelding van de identiteit van de minderjarige ongehuwde en niet ontvoogde kinderen waarvan beide echtgenoten de ouders zijn, van de kinderen die zij hebben geadopteerd, van de kinderen van een van hen die de andere heeft geadopteerd, van elk kind van elk van de echtgenoten waarvan de afstamming is vastgesteld, evenals van elk kind dat ze samen opvoeden. De gedinginleidende akte bevat, in voorkomend geval, een gedetailleerde beschrijving van de feiten en, in de mate van het mogelijke, alle verzoeken met betrekking tot de gevolgen van de echtscheiding, onverminderd § 5. De gedinginleidende akte kan ook de eventuele vorderingen bevatten inzake de voorlopige maatregelen met betrekking tot de persoon, het levensonderhoud en de goederen, van zowel de partijen als de minderjarige ongehuwde en niet ontvoogde kinderen waarvan beide echtgenoten de ouders zijn, de kinderen die zij hebben geadopteerd en de kinderen van een van hen die de andere heeft geadopteerd. Als de eiser wenst dat die vorderingen onmiddellijk in kort geding worden ingeleid, dan wordt de vordering bij gerechtsdeurwaardersexploot ingeleid met dagvaarding om te verschijnen voor de voorzitter, zitting houdend in kort geding, zoals bepaald in artikel 1280, en voor de rechtbank. Bij de gedinginleidende akte dienen voor ieder van de echtgenoten en de eventuele kinderen, hiervoor opgesomd, door de verzoekende partij te worden toegevoegd:

1º een bewijs van identiteit, van nationaliteit en van de inschrijving in het bevolkings-, vreemdelingen- of wachtregister;
2º de akten van geboorte van de hierboven vermelde kinderen;
3º een voor eensluidend verklaard afschrift van de laatste huwelijksakte en van de laatste huwelijksovereenkomst;
4º indien deze verschilt met de verblijfplaats die in het Rijksregister is vermeld, het bewijs van de huidige verblijfplaats of, in voorkomend geval, een bewijs van de gewone verblijfplaats in België sinds meer dan drie maanden. Indien de voorgelegde documenten in een vreemde taal zijn opgemaakt, kan de griffie om een voor eensluidend verklaarde vertaling ervan verzoeken.

§ 2. De betrokkenen worden ervan vrijgesteld de diverse in § 1 vermelde bewijzen van identiteit, van nationaliteit en van inschrijving in het bevolkings- of vreemdelingenregister over te leggen, voor zover de respectieve betrokkenen op de datum van de gedinginleidende akte zijn opgenomen in het Rijksregister van de natuurlijke personen, opgericht bij de wet van 8 augustus 1983 tot regeling van een Rijksregister van de natuurlijke personen. De in dit register opgenomen gegevens gelden tot bewijs van het tegendeel. De griffier van de rechtbank controleert in dat geval de identiteitsgegevens aan de hand van het Rijksregister en voegt een uittreksel uit het Rijksregister bij het dossier. Er geldt tevens vrijstelling van het overleggen van:
1º de in § 1 vermelde geboorteakten voor zover de betrokken kinderen in België geboren zijn;
2º de huwelijksakte, indien het huwelijk in België plaatsvond.
In beide gevallen vraagt de griffie van de rechtbank zelf afschrift van de akte op bij de houder van het register. Hetzelfde geldt wanneer de akte in België is overgeschreven en de griffie de plaats van de overschrijving ervan kent.

§ 3. De bepalingen van § 2 zijn niet van toepassing op een vordering in kort geding. Ze zijn evenmin van
toepassing op personen die zijn ingeschreven in het wachtregister.

§ 4. Als de vermeldingen van de akte van rechtsingang onvolledig zijn of indien de griffie bepaalde informatie niet tijdig kon verkrijgen voor de inleidende zitting, nodigt de rechter de meest gerede partij uit de nodige inlichtingen te verstrekken of het dossier van de procedure te vervolledigen. Elke partij kan ook zelf het initiatief nemen om het dossier samen te stellen.

§ 5. Tot aan de sluiting van de debatten kunnen de partijen of een van de partijen de zaak of het voorwerp van de vordering uitbreiden of wijzigen, tegenvorderingen of aanvullende vorderingen inleiden, en dit aan de hand van op tegenspraak genomen conclusies of door conclusies die aan de andere echtgenoot worden meegedeeld bij gerechtsdeurwaarders-exploot of bij een ter post aangetekende brief met ontvangstbewijs.».

Art. 23
Artikel 1255 van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 30 juni 1994, wordt vervangen als volgt:
«Art. 1255.— § 1. Indien de echtscheiding door de partijen gezamenlijk gevorderd wordt op grond van artikel 229, § 2, van het Burgerlijk Wetboek, wordt het verzoekschrift ondertekend door iedere echtgenoot of ten minste door een advocaat of een notaris. Als vaststaat dat de partijen sinds meer dan zes maanden feitelijk gescheiden zijn, spreekt de rechter de echtscheiding uit. Als de partijen niet langer dan zes maanden feitelijk gescheiden zijn, stelt de rechter een nieuwe zitting vast. Deze heeft plaats op een datum die onmiddellijk volgt op het verstrijken van de termijn van zes maanden, of drie maanden na de eerste verschijning van de partijen. Tijdens deze zitting spreekt de rechter de echtscheiding uit indien de partijen hun wil hiertoe bevestigen. Wanneer de rechter de echtscheiding uitspreekt, homologeert hij desgevallend de tussen de partijen gesloten akkoorden.

§ 2. Indien de echtscheiding gevorderd wordt door één van de echtgenoten met toepassing van artikel 229, § 3, van het Burgerlijk Wetboek, spreekt de rechter de echtscheiding uit als hij vaststelt dat de partijen sinds meer dan één jaar feitelijk gescheiden zijn. Als de partijen niet langer dan een jaar feitelijk gescheiden zijn, stelt de rechter een nieuwe zitting vast. Deze heeft plaats op een datum die onmiddellijk volgt op het verstrijken van de termijn van een jaar, of een jaar na de eerste zitting. Tijdens deze zitting spreekt de rechter de echtscheiding uit indien een van de partijen erom verzoekt.

§ 3. Indien de echtscheiding gevorderd wordt door één van de echtgenoten en de andere echtgenoot in de loop van de procedure zich met die vordering akkoord verklaart, wordt de echtscheiding uitgesproken, mits het respecteren van de in § 2 bedoelde termijnen.

§ 4. De feitelijke scheiding van de echtgenoten kan aangetoond worden door alle wettelijke middelen, met
uitzondering van de bekentenis en de eed, en onder andere door voorlegging van een getuigschrift van woonplaats waaruit inschrijvingen op verschillende adressen blijken.

§ 5. Indien de echtscheiding door een van de partijen gevorderd wordt met toepassing van artikel 229, § 1, van het Burgerlijk Wetboek, en het bewijs van de onherstelbare ontwrichting geleverd is, kan de rechter de echtscheiding dadelijk uitspreken.

§ 6. Behoudens uitzonderlijke omstandigheden is de persoonlijke verschijning van de partijen vereist in geval van een gezamenlijke vordering gebaseerd op artikel 229, § 2 van het Burgerlijk Wetboek, in de andere gevallen is de persoonlijke verschijning van de verzoekende partij vereist. De zitting heeft in elk geval plaats in raadkamer. Onverminderd artikel 1734 poogt de rechter de partijen te verzoenen. Hij verstrekt hen alle nuttige inlichtingen over de rechtspleging en met name over het nut een beroep te doen op de bemiddeling waarin het zevende deel van dit Wetboek voorziet. Hij kan de schorsing van de procedure bevelen teneinde de partijen de mogelijkheid te bieden alle nuttige inlichtingen dienaangaande in te winnen. De duur van de schorsing mag niet meer bedragen dan één maand.

§ 7. Als een echtgenoot zich in een toestand van krankzinnigheid of van diepe geestesgestoordheid bevindt, wordt hij als verweerder vertegenwoordigd door zijn voogd, zijn voorlopige bewindvoerder of, bij gebreke van dezen, door een beheerder ad hoc die vooraf door de voorzitter van de rechtbank aangewezen wordt op verzoek van de eisende partij.».

Art. 24
Artikel 1256 van hetzelfde Wetboek, opgeheven bij de wet van de 30 juni 1994, wordt hersteld in de volgende lezing: «Art. 1256.— Op ieder ogenblik kunnen de partijen de rechter verzoeken hun overeenkomsten te homologeren over de voorlopige maatregelen met betrekking tot de persoon, het levensonderhoud en de goederen van de echtgenoten of van hun kinderen. Hij kan weigeren de overeenkomst te homologeren als deze duidelijk in strijd is met het belang van de kinderen. Bij gebrek aan een overeenkomst of in geval van een gedeeltelijke overeenkomst wordt de zaak, op verzoek van één van de partijen, verwezen naar de eerst nuttige zitting van de zaken in kort geding, voor zover deze nog niet is ingeschreven op de rol van de zaken in kort geding. Artikel 803 is van toepassing.».

Art. 25
Artikel 1257 van hetzelfde Wetboek, opgeheven bij de wet van de 30 juni 1994, wordt hersteld in de volgende lezing: «Art. 1257.— Onverminderd artikel 302 van het Burgerlijk Wetboek zijn de tijdens de echtscheidingsprocedure gehomologeerde overeenkomsten of de maatregelen bevolen in kort geding voorlopig in de zin van artikel 1039, eerste lid, van het Gerechtelijk Wetboek. Niettemin kunnen de partijen, na het verstrijken van een termijn van drie maanden volgend op de homologatie van hun overeenkomst of de beschikking in kort geding, om de bekrachtiging van de maatregelen door de feitenrechter vragen, dit keer definitief en ook voor de periode die volgt op de echtscheiding. De gedeeltelijke akkoorden inzake de vereffening van het huwelijksvermogensstelsel die zijn gesloten gedurende de echtscheidingsprocedure, blijven gesloten onder de opschortende voorwaarden van de definitieve uitspraak van de echtscheiding en van hun bekrachtiging tijdens de procedure van vereffening en verdeling.».
 

Art. 26
Artikel 1258 van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 30 juni 1994 en gewijzigd bij de wet van 20 mei 1997, wordt vervangen als volgt: «Art. 1258.— Behoudens andersluidende overeenkomst worden de kosten verdeeld onder de partijen wanneer de echtscheiding is uitgesproken op grond van artikel 229, §§ 1 en 2, van het Burgerlijk Wetboek. Wanneer de echtscheiding uitgesproken is op grond van artikel 229, § 1, kan de rechter echter anders beslissen, rekening houdend met alle omstandigheden van de zaak. Ze worden ten laste gelegd van de eisende partij wanneer de echtscheiding wordt uitgesproken op grond van artikel 229, § 3, van het Burgerlijk Wetboek.».

Art. 27
In hetzelfde Wetboek worden opgeheven:
1º artikel 1259, hersteld bij de wet van 19 februari 2001;
2º artikel 1267;
3º artikel 1268, vervangen bij de wet van 30 juni 1994 en gewijzigd bij de wet van 20 mei 1997;
4º artikel 1269, tweede lid, vervangen bij de wet van 28 oktober 1974 en gewijzigd bij de wet van 30 juni 1994;
5º artikel 1270bis, vervangen bij de wet van 30 juni 1994 en gewijzigd bij de wet van 16 april 2000.

Art. 28
Artikel 1274 van hetzelfde Wetboek, gewijzigd bij de wet van 30 juni 1994, wordt vervangen als volgt:
«Art. 1274.— De termijn om zich in cassatie te voorzien tegen een beslissing die de echtscheiding uitspreekt, wordt vastgesteld op één maand. Deze termijn en de voorziening in cassatie schorsen de tenuitvoerlegging.».

Art. 29
In artikel 1275, § 1, van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 30 juni 1994, vervallen de woorden op grond van bepaalde feiten.

Art. 30
In artikel 1282 van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 30 juni 1994 en gewijzigd bij de wet van 20 mei 1997, worden de volgende wijzigingen aangebracht: 1º de woorden «de dagvaarding tot echtscheiding is betekend» worden vervangen door de woorden «de vordering wordt ingeleid»;
2º een tweede lid wordt toegevoegd, luidende: «In ieder geval hebben de partijen de mogelijkheid om een inventaris te laten opstellen overeenkomstig hoofdstuk II van boek IV.».

Art. 31
In hetzelfde Wetboek worden opgeheven:

1º de artikelen 1284 tot 1286;
2º artikel 1286bis, ingevoegd bij de wet van 1 juli 1974 en gewijzigd bij de wet van 30 juni 1994;
3º artikel 1287, vierde lid, gewijzigd bij de wetten van 1 juli 1972, 14 mei 1981 en 30 juni 1994.

Art. 32
In artikel 1288, eerste lid, 2º van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 1 juli 1972 en gewijzigd bij de wetten van 30 juni 1994 en 13 april 1995, worden de woorden «de kinderen bedoeld in artikel 1254» vervangen door de woorden «de minderjarige ongehuwde en niet ontvoogde kinderen waarvan beide echtgenoten de ouders zijn, de kinderen die zij hebben geadopteerd en de kinderen van een van hen die de andere heeft geadopteerd.

Art. 33
In artikel 1288bis van hetzelfde Wetboek worden de woorden «1254, § 2, eerste lid» vervangen door de woorden «1254, § 1, tweede lid».

Art. 34
In hetzelfde Wetboek wordt een artikel 1291bis ingevoegd, luidende:
«Art. 1291bis.— Indien de echtgenoten aantonen dat ze op het ogenblik waarop de vordering wordt ingediend al meer dan zes maanden feitelijk gescheiden zijn, worden ze vrijgesteld van de verschijning waarin voorzien wordt in artikel 1294. In dat geval worden de artikelen 1295 en volgende toegepast.».

Art. 35
In artikel 1294, eerste lid, van hetzelfde Wetboek, vervangen bij de wet van 30 juni 1994, worden de woorden «, of vertegenwoordigd door een advocaat of door een notaris,» ingevoegd tussen de woorden «verschijnen de echtgenoten samen en in persoon» en de woorden «voor de voorzitter van de rechtbank».
 

Art. 36
In hetzelfde Wetboek wordt een artikel 1294bis ingevoegd, luidende:
«Art. 1294bis.— § 1. Indien een van de partijen niet verschijnt tijdens de zitting waarin artikel 1294 voorziet of in de loop van de procedure meedeelt dat ze die niet wenst voort te zetten, kan de meest gerede partij om de toepassing van artikel 1255 verzoeken. In dat geval neemt de termijn van een jaar voor het bepalen van de zitting waarin artikel 1255, § 2, tweede lid, voorziet een aanvang op de dag van de in artikel 1289 bedoelde verschijning.
§ 2. Indien afstand wordt gedaan van de procedure, verbinden de in artikel 1287 bepaalde overeenkomsten de partijen voorlopig, tot wanneer de artikelen 1257 of 1280 worden toegepast. Indien de overeenkomsten niet de vorm van een uitvoerbare titel hebben, wordt, op verzoek van de meest gerede partij, de zaak bepaald op de rechtsdag van kort geding, in overeenstemming met artikel 1256. Indien een van de partijen daarom verzoekt, spreekt de voorzitter een voorlopige beschikking uit, in overeenstemming met de overeenkomsten.».

Art. 37
Artikel 1305 van hetzelfde Wetboek wordt vervangen als volgt:
«Art. 1305.— De vordering tot scheiding van tafel en bed wordt behandeld en gevonnist in dezelfde vormen als de vordering tot echtscheiding. De vordering tot echtscheiding kan te allen tijde worden omgezet in een vordering tot scheiding van tafel en bed. De vordering tot scheiding van tafel en bed kan te allen tijde worden omgezet in een vordering tot echtscheiding. »

Art. 38
In hetzelfde Wetboek worden opgeheven:

1º artikel 1306, vervangen bij de wet van 30 juni 1994 en gewijzigd bij de wetten van 27 december 1994 en 20 mei 1997;
2º artikel 1307, gewijzigd bij de wetten van 24 juni 1970 en 20 mei 1997;
3º artikel 1309, gewijzigd bij de wetten van 15 mei 1972, 3 augustus 1992, 27 december 1994 en 16 april 2000;
4º artikel 1310, gewijzigd bij de wetten van 1 juli 1972, 27 december 1994 en 16 april 2000.

Art. 39
In artikel 1412, eerste lid, van hetzelfde Wetboek worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1º in het 1º vervallen de getallen «306, 307» en de woorden «of 1306»;
2º in het 2º worden de woorden «301bis» vervangen door de woorden «301, § 11».

HOOFDSTUK IV - Wijzigingen van het Strafwetboek

Art. 40
In artikel 391bis van het Strafwetboek worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1º in het tweede lid vervallen de getallen «306, 307» en de woorden «en 1306, derde lid»,
2º in het derde en het vierde lid vervallen de woorden «en 1306, eerste lid»;
3º in het derde en het vierde lid worden de woorden «301bis» vervangen door de woorden «301, § 11».

HOOFDSTUK V - Wijzigingen van het Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten

Art. 41
Het derde lid van artikel 269(1) van het Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten wordt opgeheven.

HOOFDSTUK VI  - Overgangsbepalingen

Art. 42
§ 1. Voor de toepassing van artikel 229, §§ 2 en 3, van het Burgerlijk Wetboek, wordt de periode van feitelijke scheiding die voorafgaat aan de inwerkingtreding van deze wet in aanmerking genomen.
§ 2. De vroegere artikelen 229, 231 en 232 van hetzelfde Wetboek blijven van toepassing op de procedures van echtscheiding of scheiding van tafel en bed die zijn ingeleid voor de inwerkingtreding van deze wet en waarvoor geen eindvonnis is uitgesproken. Het recht op levensonderhoud na echtscheiding blijft bepaald door het bepaalde in de vroegere artikelen 301, 306, 307 en 307bis van hetzelfde Wetboek, onverminderd het bepaalde in de §§ 3 en 5.
§ 3. Indien de echtscheiding werd uitgesproken voor de inwerkingtreding van deze wet, overeenkomstig de vroegere artikelen 229, 231 en 232 van hetzelfde Wetboek, blijft het in artikel 301 van hetzelfde Wetboek bepaalde recht op een uitkering verworven of uitgesloten krachtens de vroegere wettelijke voorwaarden.
§ 4. Voor de toepassing van de bepalingen van artikel 301, §§ 2, 3 en 5, van hetzelfde Wetboek, zoals gewijzigd bij artikel 7, kan men zich beroepen op feiten die voorafgaan aan de inwerkingtreding van deze wet.
§ 5. Artikel 301, § 4, van hetzelfde Wetboek, zoals gewijzigd bij artikel 7, is van toepassing op de uitkeringen tot levensonderhoud, die zijn vastgesteld door een vonnis dat voorafgaat aan de inwerkingtreding van deze wet. Indien de duur van de uitkering niet werd bepaald, neemt de in artikel 301, § 4, bepaalde termijn een aanvang op de datum van de inwerkingtreding van deze wet. Indien de duur van de uitkering werd bepaald, blijft deze duur van toepassing, zonder dat ze de beperking waarin wordt voorzien in het tweede lid kan overschrijden.
§ 6. Artikel 1274 van hetzelfde Wetboek, zoals gewijzigd bij artikel 28, is niet van toepassing op de arresten die uitgesproken zijn voor de inwerkingtreding van deze wet, indien de debatten voordien werden afgesloten.

Art. 43
Artikel 1294bis, § 2, van het Gerechtelijk Wetboek, zoals gewijzigd bij artikel 36, is niet van toepassing op overeenkomsten die de partijen hebben getekend vóór de inwerkingtreding van deze wet.

HOOFDSTUK VII - Inwerkingtreding  

Art. 44
Deze wet treedt in werking op 1 september 2007.

Terug naar index

Gerechtelijk Wetboek  Afdeling II. _ Echtscheiding door onderlinge toestemming.

Art. 1287. De echtgenoten die besloten hebben tot echtscheiding door onderlingetoestemming over te gaan, moeten hun wederzijdse rechten waar omtrent het hun evenwel vrij staat een vergelijk te treffen, vooraf regelen.
Zij kunnen voraf een boedelbeschrijving doen opmaken overeenkomstig Hoofdstuk II -Boedelbeschrijving van Boek IV.
In dezelfde akte moeten zij vaststellen wat zij zijn overeengekomen met betrekking tot de uitoefening van de rechten bedoeld in de artikelen 745bis en 915bis van het Burgerlijk Wetboek, voor het geval een van hen zou overlijden vóór het vonnis of het arrest waarbij de echtscheiding definitief wordt uitgesproken.

Deze overeenkomsten hebben geen gevolg, indien afstand wordt gedaan van de procedure
Een letterlijk uittreksel van de akte, waaruit het bestaan van die overeenkomsten blijkt,moet, voor zover zij betrekking heeft op onroerende goederen, overgeschreven worden op het hypotheekkantoor van het rechtsgebied, waarbinnen de goederen gelegen zijn, op de wijze en binnen de termijnen bepaald bij artikel 2 van de hypotheekwet van 16 december 1851,gewijzigd bij de wet van 10 oktober 1913). <W 1-7-1972, art. 1>

Art. 1288. Zij zijn (...) ertoe gehouden hun overeenkomst omtrent de volgende punten bij geschrift vast te leggen:

1. de verblijfplaats van elk van beide echtgenoten gedurende de proeftijd;
2. het gezag over de persoon en het beheer van de goederen van de kinderen en het rechtop persoonlijk contact zoals bedoeld in artikel 374, vierde lid, van het BurgerlijkWetboek wat betreft de kinderen bedoeld in artikel 1254, zowel gedurende de proeftijd alsna de echtscheiding; <W 1995-04-13/37, art. 17, 031; Inwerkingtreding : 03-06-1995>
3. de bijdrage van elk van beide echtgenoten in het levensonderhoud, de opvoeding en de passende opleiding van voornoemde kinderen, onverminderd de rechten hen door Hoofdstuk V van Titel V van Boek I van het Burgelijk Wetboek toegekend; <W 1994-06-30/33, art. 27,026; Inwerkingtreding : 1994-10-01>
4. het bedrag van de eventuele uitkering te betalen door de ene echtgenoot aan de andere, gedurende de proeftijd en na de echtscheiding, de formule voor de eventuelea anpassing van die uitkering aan de kosten van levensonderhoud, de omstandigheden waaronder dit bedrag na de echtscheiding kan worden herzien en de nadere bepalingen terzake. <W 1994-06-30/33, art. 27, 026; Inwerkingtreding : 1994-10-01>

Wanneer nieuwe omstandigheden buiten de wil van de partijen hun toestand of die van de kinderen ingrijpend wijzigen, kunnen de beschikkingen bedoeld in het 2e en het 3e van het voorgaande lid na de echtscheiding worden herzien door de bevoegde rechter. <W1994-06-30/33, art. 27, 026; Inwerkingtreding : 1994-10-01> <W 1997-05-20/47, art.11, 033; Inwerkingtreding : 07-07-1997>

Art. 1288bis.  De vordering wordt ingeleid bij verzoekschrift.
Het wordt neergelegd ter griffie van de rechtbank van eerste aanleg, naar keuze van de echtgenoten.
Naast de andere verplichte vermeldingen verwijst het verzoekschrift op straffe vannietigheid naar de als bijlage opgenomen overeenkomsten die worden vereist door de artikelen 1287 en 1288.

Als bijlagen bij het verzoekschrift worden neergelegd :
1. de overeenkomsten opgesteld met toepassing van de artikelen 1287 en 1288;
2. in voorkomend geval, de boedelbeschrijving die in artikel 1287, tweede lid, wordt bedoeld;
3. een uittreksel uit de akten van geboorte en uit de akte van huwelijk van de echtgenoten;
4. een uittreksel uit de akten van geboorte van de kinderen bedoeld in artikel 1254, §2, eerste lid
5. een bewijs van nationaliteit van elk van de echtgenoten.

Van het verzoekschrift en de bijlagen worden een origineel en twee afschriften neergelegd.Wanneer de echtgenoten geen kinderen hebben, volstaat één afschrift.
Het origineel van het verzoekschrift wordt door beide echtgenoten of door ten minste een advocaat of notaris ondertekend.

Art. 1288ter. Binnen acht dagen te rekenen van de neerlegging, zendt de griffie aan de procureur des Konings twee afschriften van het verzoekschrift en de bijlagen.

Art. 1289. Binnen een maand te rekenen van de dag van de neerlegging van het verzoekschrift, verschijnen de echtgenoten samen en in persoon voor de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg of voor de rechter die het ambt van voorzitter waarneemt.
Zij geven hem hun wil te kennen.

Art. 1289bis. In uitzonderlijke omstandigheden kan de voorzitter van de rechtbank of de rechter die het ambt van voorzitter waarneemt, na inzage van het verzoekschrift en de bijlagen, bij gemotiveerde beschikking vrijstelling verlenen van persoonlijke verschijning zoals bepaald in de artikelen 1289 en 1294, en aan een echtgenoot toestemming verlenen omzich te laten vertegenwoordigen door een bijzondere gemachtigde, advocaat of notaris.

Art. 1289ter.  De procureur des Konings brengt schriftelijk advies uit over de vormvereisten, de toelaatbaarheid van de echtscheiding en over de inhoud van de overeenkomsten tussen de echtgenoten met betrekking tot hun minderjarige kinderen.
Het advies wordt ter griffie neergelegd ten laatste op de dag vóór de verschijning van de echtgenoten bedoeld in artikel 1289, tenzij het wegens de omstandigheden van de zaak terstond op de zitting van de verschijning van de echtgenoten schriftelijk of mondeling wordt uitgebracht, in welk geval dit op het zittingsblad wordt vermeld.
Kan het advies niet tijdig worden uitgebracht, dan wordt de voorzitter van de rechtbank of de rechter die het ambt van voorzitter waarneemt daarvan ten laatste op de dag vóór de zitting verwittigd en wordt de oorzaak van de vertraging op het zittingsblad vermeld.

Art. 1290. De rechter houdt aan beide echtgenoten samen en aan ieder van hen in het bijzonder, (...) zodanige bedenkingen en vermaningen voor als hij gepast oordeelt hij brengt hun alle gevolgen onder het oog, waartoe hun stap zal leiden.
Onverminderd artikel 931, derde tot zevende lid, kan hij aan de partijen voorstellen de beschikkingen van de overeenkomsten met betrekking tot hun minderjarige kinderen te wijzigen wanneer die hem strijdig lijken met de belangen van deze laatsten.
De rechter kan, ten laatste bij de verschijning van de echtgenoten waarin artikel 1289 voorziet, ambtshalve beslissen tot het horen van de kinderen, zoals bepaald in artikel 931, derde tot zevende lid.
De rechter bepaalt, wanneer hij toepassing maakt van het tweede of het derde lid, binnen een maand na de neerlegging ter griffie van het proces-verbaal van de eerste verschijning of van het onderhoud bedoeld in het vorige lid, een nieuwe datum voor de verschijning van de echtgenoten.)
Tijdens deze verschijning kan de rechter de beschikkingen die kennelijk strijdig zijn met de belangen van de minderjarige kinderen laten schrappen of wijzigen. <W1994-06-30/33, art. 33, 026; Inwerkingtreding : 1994-10-01>

Art. 1291. Indien de aldus voorgelichte echtgenoten in hun voornemen volharden, verleent de rechter hun er van akte dat zij de echtscheiding aanvragen en daarin onderling toestemmen.

Art. 1292.
De griffier maakt een omstandig proces-verbaal opvan al hetgeen gezegd en gedaan is ter uitvoering van de artikelen 1289 tot 1291; de overgelegde stukken blijven gevoegd bij het proces-verbaal.
Hij zendt, binnen vijftien dagen, aan de procureur des Konings een eensluidend verklaard afschrift van het proces-verbaal van de verschijning.

Art. 1293.
Wanneer de echtgenoten of één van hen nieuwe en onvoorzienbare omstandigheden aanvoeren waardoor hun toestand, de toestand van één van hen of die van hun kinderen ingrijpend wordt gewijzigd en indien daarvan naar behoren het bewijs wordt geleverd, kunnen zij gezamenlijk een voorstel tot wijziging van hun oorspronkelijke overeenkomsten ter beoordeling aan de rechter voorleggen.
Nadat de rechter kennis heeft genomen van het advies van de procureur des Konings of na toepassing van artikel 931, derde tot zevende lid, kan hij de partijen oproepen indien hij zulks wenselijk acht, ten einde hen voor te stellen de voorstellen tot wijziging van de overeenkomsten met betrekking tot hun minderjarige kinderen aan te passen, wanneer die hem strijdig lijken met de belangen van deze laatsten.
De rechter kan, ten laatste bij de verschijning van de echtgenoten waarin artikel 1294voorziet, ambtshalve beslissen tot het horen van de kinderen, zoals bepaald in artikel 931, derde tot zevende lid.
De rechter bepaalt, wanneer hij toepassing maakt van het tweede of derde lid, binnen een maand na de neerlegging ter griffie van het proces-verbaal van de verschijning bedoeld in het tweede lid of van het onderhoud bedoeld in het derde lid, een nieuwe datum voor de tweede verschijning waarin artikel 1294 voorziet.
Tijdens deze verschijning kan de rechter de beschikkingen die kennelijk strijdig zijn met de belangen van de minderjarige kinderen laten schrappen of wijzigen.

Art. 1294. Behoudens in geval van toepassing van artikel 1293, verschijnen de echtgenoten samen en in persoon voor de voorzitter van de rechtbank of voor de rechter die het ambt van voorzitter waarneemt, binnen een maand nadat drie maanden verlopen zijn te rekenen van het proces-verbaal bedoeld in artikel 1292.
Zij hernieuwen hun verkaring en verzoeken de magistraat, ieder afzonderlijk, maar in elkaars tegenwoordigheid, de echtscheiding uit te spreken.
De termijn van drie maanden wordt geschorst zolang, in voorkomend geval, de rechtspleging bepaald in artikel 931, derde tot zevende lid, of in artikel 1290, vierde lid, niet tot een einde is gebracht.

Art. 1295. Nadat de rechter aan de echtgenoten zijn opmerkingen heeft gemaakt, wordt hun,indien zij volharden, akte verleend van hun verzoek (...): de griffier van de rechtbank maakt een proces-verbaal op, dat getekend wordt door de rechter en de griffier, alsmede door de partijen, tenzij dezen verklaren niet te kunnen tekenen of daartoe niet in staat te zijn, in welk geval daarvan melding wordt gemaakt.

Art. 1296. De rechter plaatst terstond, onderaan op het proces-verbaal, zijn beschikking inhoudende dat over een en ander door hem binnen drie dagen aan de rechtbank in raadkamerverslag zal worden uitgebracht, op de schriftelijke conclusie van de procureur des Konings, aan wie de griffier de stukken te dien einde meedeelt.
Indien de procureur des Konings vaststelt dat aan de wettelijke voorwaarden, naar vorm en inhoud, is voldaan, geeft hij zijn conclusie in de volgende bewoordingen : " De wet laat toe".
In het tegenovergestelde geval met zijn conclusie van ontoelaatbaarheid gemotiveerd zijn.

Art. 1298. De rechtbank kan, wanneer het verslag wordt uitgebracht, geen andere punten onderzoeken dan die welke in artikel 1297 zijn vermeld. Blijkt daaruit dat, naar het oordeel van de rechtbank, de partijen aan de voorwaarden hebben voldaan en de formaliteiten hebben in acht genomen die door de wet bepaald zijn, dan spreekt zij de echtscheiding uit en homologeert zij de overeenkomsten met betrekking tot de minderjarige kinderen; in het tegenovergestelde geval verklaart de rechtbank dat er geen grond bestaat om de echtscheiding uit te spreken en geeft de redenen van de beslissing op.

Art. 1299. Hoger beroep tegen het vonnis waarbij de echtscheiding is uitgesproken is slechts toegelaten indien het ingesteld wordt door het openbaar ministerie binnen één maand te rekenen van de uitspraak. Het wordt aan beide echtgenoten betekend.

Art. 1300. Hoger beroep tegen het vonnis waarbij beslist is dat er geen grond bestaat om de echtscheiding uit te spreken, is slechts toegelaten indien het ingesteld wordt door beide partijen, afzonderlijk of gezamenlijk binnen één maand te rekenen van de uitspraak. Het wordt aan de procureur des Konings betekend.

Art. 1301. Binnen tien dagen na de betekening van het beroep doet de procureur des Konings aan de procureur-generaal bij het hof van beroep de uitgifte toekomen van het vonnis en de stukken waarop dit is gewezen.
De procureur-generaal geeft schriftelijk zijn conclusie binnen tien dagen na ontvangst van de stukken; de voorzitter of de raadsheer die hem vervangt, brengt verslag uit aan het hof van beroep, in raadkamer, en de eindbeslissing wordt genomen binnen tien dagen na het overleggen van de conclusie van de procureur-generaal.
Het arrest is niet vatbaar voor verzet.

Art. 1302.
De termijnom zich in cassatie te voorzien tegen het arrest van het hof van beroep is drie maanden te rekenen van de uitspraak. Voorziening in cassatie door de partijen is slechts toegestaan indien ze ingesteld wordt door de beide echtgenoten afzonderlijk of gezamenlijk. Voorziening in cassatie tegen een arrest waarbij de echtscheiding wordt uitgesproken,schorst de tenuitvoerlegging.

Art. 1303. Wanneer de echtscheiding is uitgesproken bij een in kracht van gewijsde gegaan vonnis of arrest, stuurt de griffier, binnen één maand, een uittreksel bevattende het beschikkende gedeelte en de vermelding van de dag van het in kracht van gewijsde treden)van het vonnis of het arrest bij aangetekende zending met ontvangstbewijs aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van de plaats waar het huwelijk voltrokken is of, wanneer het huwelijk niet in België voltrokken is, aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van Brussel
Ten aanzien van vonnissen, gaat die termijn van één maand eerst in na het verstrijken van de termijn van hoger beroep en ten aanzien van arresten, na het verstrijken van de termijn van voorziening in cassatie. <W 1994-06-30/33, art. 42, 026; Inwerkingtreding :1994-10-01> (lid 3 opgeheven) <W 1994-06-30/33, art. 42, 026; Inwerkingtreding : 1994-10-01>
Binnen één maand na de ontvangst van het uittreksel van het vonnis of het arrest,schrijft de ambtenaar van de burgerlijke stand het beschikkend gedeelte over in zijn register; er wordt melding van gemaakt op de kant van de akte van huwelijk, indien deze inBelgië is opgemaakt of overgeschreven.

Art. 1304. Het vonnisof het arrest waarbij de echtscheiding wordt uitgesproken, heeft ten aanzien van derden eerst gevolg vanaf de dag waarop het is overgeschreven. Ingeval een van de echtgenoten overlijdt voor de echtscheiding is overgeschreven maar nadat het vonnis waarbij de echtscheiding is uitgesproken in kracht van gewijsde is gegaan, worden de echtgenoten tegenover derden als uit de echt gescheiden beschouwd, onder de opschortende voorwaarde van overschrijving overeenkomstig artikel 1303.
Ten aanzien van de goederen van de echtgenoten heeft de beslissing echter gevolg vanaf het proces-verbaal opgemaakt ter uitvoering van artikel 1292.
Ten aanzien van de persoon van de echtgenoten heeft de echtscheiding gevolg vanaf de dag waarop de beslissing in kracht van gewijsde gaat.

Terug naar index
 

Echtscheiding op grond van feitelijke scheiding en schuldvermoeden


De echtgenoot die de echtscheiding op grond van feitelijke scheiding bekomt wordt vermoed te hebben aanvaard dat hij de schuldige echtgenoot is. Schuld en onschuld is voornamelijk van belang inzake een eventueel recht op persoonlijk onderhoudsgeld.

Inderdaad wordt krachtens art. 306 B.W. de echtgenoot die de echtscheiding verkrijgt op grond van art. 232 1 ste lid BW, voor de toepassing van de art. 299, 300 en 301 B.W. geacht de echtgenoot te zijn tegen wie de echtscheiding is uitgesproken. 

De echtgenoot die de echtscheiding heeft gevraagd kan evenwel in de echtscheidingsprocedure zelf het schuldvermoeden weerleggen. Deze echtgenoot kan ook louter  voorbehoud maken ten aanzien van dit schuldvermoeden. Voorzover voorbehoud verleend werd kan nadien het schuldvermoeden nog omgedraaid worden eens een een vordering tot onderhoudsgeld werd ingesteld.

Om in het kader van een echtscheiding op grond van feitelijke scheiding aanspraak te kunnen maken op een persoonlijk onderhoudsgeld, dient men te kunnen bewijzen dat de feitelijke scheiding uitsluitend te wijten is aan de fouten en tekortkomingen van de de tegenpartij.

Het meewerken aan een overeenkomst van feitelijke scheiding werd reeds als argument aangehaald om hieruit af te leiden dat beiden meegewerkt hebben aan de feitelijke scheiding waardoor er geen recht meer zou zijn op een persoonlijk onderhoudsgeld. Evenwel is er ook rechtspraak die stelt dat een loutere overeenkomst van feitelijke scheiding, zelfs met vereffeing-verdeling terzake onvoldoende is, zeker wanneer een van de partijen deze regeling wenst om met een andere persoon samen te wonen, terwijl de andere de breuk nog niet als definitief aanziet. Zie Hof van Beroep Antwerpen 06/10/2004 NJW 14 december 2005 p. 1349.

De bevoegde rechter om na echtscheiding uitspraak te doen over persoonlijk onderhoudsgeld is de Vrederechter. Deze rechter is niet bevoegd om van de vordering tot de omkering van de schuld te behandelen wanneer deze niet in de echtscheidingsprocedure zelf werd behandeld. Ofwel zal hij dienen vast te stellen dat de echtgenoot die de echtscheiding instelde aanvaardde als schuldige echtgenoot te worden aanzien, ofwel zal hij vaststellen dat de echtscheidingsprocedure nog niet uitgeput is (omdat er destijds voorbehoud werd verleend mbt de echtscheiding en zal hij de parijen dienaangaande terugverwijzen naar de echtscheidingsrechter.

Schuld, onschuld en gedeelde schuld bij echtscheiding op grond van feitelijke scheiding

Wie de echtscheiding op grond van feitelijke scheiding instelt (de eiser) wordt dus vermoed de schuldige te zijn.

Wil de eiser in echtscheiding op grond van feitelijke scheiding deze schuld volledig omdraaien (en dus aanspraken formuleren op onderhoudsgeld) dan zal deze:

1° het bewijs dienen te leveren dat zijn of haar huwelijkspartner uitsluitend verantwoordelijk is voor het ontstaan van de echtscheiding;
2° het bewijs dienen te leveren dat zijn of haar huwelijkspartner uitsluitend verantwoordelijk is voor het voortduren van de echtscheiding.

Wil de eiser vermijden dat zijn of haar huwelijkspartner aanspraak gaat maken op een persoonlijk onderhoudsgeld dan volstaat het:

1° ofwel te bewijzen dat zijn of haar huwelijkspartner (de verweerder) al was het maar te dele verantwoordelijk is voor de echtscheiding;
2° ofwel te bewijzen dat zijn of haar huwelijkspartner (de verweerder) al was het maar ten dele verantwoordelijk is voor het voortduren van de feitelijke scheiding.

Hoe kan men ondermeer bewijzen dat de huwelijkspartner (ten dele) verantwoordelijk is voor het voortduren van de feitelijke scheiding:
- vb. door een vastgesteld overspel tijdens de feitelijke scheiding;
- vb. door een beledigende relatie tijdens de feitelijke scheiding
- vb. door het niet meedelen van de woonplaats of een domiciliëring op een fictieve woonplaats waardoor de controle op de huwelijkstrouw tijdens de feitelijke scheiding onmogelijk wordt gemaakt of bemoeilijkt.

De fouten en tekortkomingen op grond waarvan het vermoeden van schuld in een echtscheiding op grond van feitelijke scheiding kan worden omgekeerd mogen niet gelijkgesteld worden met de zwaarwichtige fouten op grond waarvan een echtscheiding op grond van feiten (art. 301.B.W.) kan worden uitgesproken.

De fouten en tekortkomingen op grond waarvan het vermoeden van schuld in een echtscheiding op grond van feitelijke scheiding kan worden omgekeerd dienen dus niet zo zwaarwichtig te zijn als deze die in aanmerking komen voor een echtscheding op grond van feiten (Cass. 04.01.1980, Rev. trim. dr. fam. 1983,31; Cass. 24/041982, I,963, Cass. 07/042005, Rev. trim. dr. fam. 2005, 453). Volgens het hof van casasatie kan zelfs een afgewezen grief echtscheiding in een voorafgaande procedure echtscheiding op grond van feiten, wel een omstandigheid uitmaken op grond waarvan het schuldvermoeden kan omgedraaid (Cass. 23/04/1982, Pas. 1982,I, 963 en zie ook Gent 16/09/1996, AJT 1996-97, 415):

Overige voorbeelden van weerhoudbare fouten en tekortkomingen:

- het verlaten van de echtelijke woonst zonder instemming van de Vrederechter, behoudens rechtvaardigingsgrond zoals fysieke mishandeling;
- het niet betalen van onderhoudsgelden;
- het koken voor alle huisgenoten met uitsluiting van de partner;
- vijandigheid ten aanzien van de familie van de partner;
- het leeghalen van de rekeningen al was het maar om te vermijden dat de partner met de gelden aan de haal gaat;
- het bespioneren van de partner en elke daad waaruit een kwetsend ongegrond wantrouwen blijkt;
- ernstig financieel wanbeheer;
- herhaaldelijke strafrechtelijke veroordelingen van de huwelijkspartner;
- vertragende manoeuvres in de procedure bv. om een recht op tijdelijk onderhoudsgeld te rekken;
- het neerleggen van kennelijk ongegronde strafklachten

Maakt het niet hervatten van het samenwonen na een feitelijke scheiding een omstandigheid uit op grond waarvan het schuldvermoeden bij feitelijke scheiding kan worden omgedraaid.

De rechtspraak van de hoven van beroep te Brussel en Luik antwoorden ontkennend op deze vraag. Evenwel zou een dergelijke weigering toch kunnen ingeroepen worden mits er aan bijkomende voorwaarden voldaan kan worden bv. door aan te tonen dat de weigering kwetsend is of in kwetsende omstandigheden of termen werd geuit. Er werd door het Hof van beroep te Antwerpen geoordeeld dat het niet hervatten van de samenwoonst na een oproeping voor de vrederechter in verzoening wel een omstandigheid uitmaakt om het schuldvermoeden om te draaien.

Omdraaien van het schuldvermoeden nadat de echtscheiding op grond van feitelijke scheiding reeds is uitgesproken?

Ook de eisende echtgenoot tegen wie de echtscheiding op grond van feitelijke scheiding reeds werd uitgesproken kan nog steeds het schuldvermoeden weerleggen. Maar in dit geval kan de het schuldvermoeden slechts gedeeltelijk weerlegt waardoor dus wel nog kan vermeden worden dat de andere echtgenoot aanspraak maakt op persoonlijk onderhoudsgeld maar de eisende echtgenoot niet meer zelf op persoonlijk onderhoudsgeld aanspraak kan maken.

Bron: advocatenkantoor Elfri De Neve

Terug naar index